Advert
Advert
Advert
NARTUGAN BAYRAMI
Gülden SÖKELİOĞLU...

NARTUGAN BAYRAMI

Bu içerik 3211 kez okundu.

'Nartugan kelimesi, Moğol dilindeki 'nar' güneş, Türk dilindeki 'tugan' doğan sözcüklerinden oluşmuştur.'Nartugan', doğan güneş anlamına gelir.

Altay dağları bölgesinde, Orta Asya'da yaşayan Eski Türkler'in inançlarına göre, 21-22 Aralık gecesi, ışık karanlıkla  savaşa tutuşur; savaştan sonra, güneş geceyi yenmiş olarak doğar ve 22 Aralık'ta, bu özel gün 'Nartugan Bayramı' olarak kutlanır.

Sümerolog Muazzez İlmiye Çığ,' Nartugan'ı şöyle açıklıyor:

'Eski Türkler'de, gökyüzü tanrısal bir güç olarak kabul edilirdi. Gece ile gündüz kavga halindeydi. 21 Aralık'tan sonra, günlerin uzaması, kutsal kabul edilen güneşin kavgayı kazandığı gün olarak kabul edilir ve şenlikler düzenlenirdi. Bu kutlamalarda, 'Akçam' denilen çam ağacı kullanılır; çamın dallarına,' tanrı iyi insanlara iyi şeyler versin' diye dilekler dilenir, parlak kurdelalar bağlanırdı. Çam ağacının altına hediyeler koyarlar ve dua ederlerdi. Bu bayram için; evler temizlenir, temiz giysiler giyilir ve çam ağacı etrafında şarkılar söylenip, danslar edilir, ayrıca yaşlılar ziyaret edilir, aileler bir araya gelerek, yapılan özel yemekler ve şekerlemeler yenilirdi. Bu bayram aileler ve dostlar bir araya toplanarak kutlanırsa uğur getirirdi; tıpkı,Hrıstiyanların 'Noel' kutlaması gibi. Hrıstiyanlar, 24 Aralık'da Noel Bayramı'nda, Hz. İsa'nın doğumunu kutlarlar.

Eski Türklerin inancına göre, çok yüksek olan 'Akçam'ın tepesi gökyüzünde oturan Tanrı Ülgen'in sarayına kadar uzanmaktadır ve 'Hayat Ağacı'da denmektedir; motif olarak, halı, kilim ve işlemelerde bulunmaktadır.' 

Günümüzden 4000 yıl önce Altay'larda yaşayan Türkler'in kutladığı bu bayram gelenek olarak; Anadolu'ya, oradan Eski Roma'ya uzandığı ve yılbaşının yani Noel'in temelini oluşturduğu sanılmaktadır. Yüzyıllardır, İsa'nın doğumu olarak kutlanan Noel Bayramı, biçimsel özellikleri bakımından Eski Türkler'in yeniden doğuş bayramı olan 'Nardugan'a çok benzemektedir; buna göre çam süslemek adetti. Çam, Türkler'de kutsal ağaç sayılırdı ve güneşin dönüşü için ona dualar ve teşekkür edilirdi.

'Nartugan Bayramı', 3. Yüzyıl'dan itibaren önce Hun Türkleri ve diğer Türk kavimlerinin göçleriyle Avrupa'ya taşınır ve Pagan (çok tanrılı) olan Avrupalıları derinden etkilemiştir. 'Nartugan', güneşin doğum kutlamaları da, Hz. İsa'nın doğum kutlamalarına, Noel'e dönüşmüştür. Noel kelimesi de, 'Noio' (yeni) ve 'Helios' (güneş) kelimelerinden oluşmuştur; yani Nartugan ile özdeştir.

Yılbaşı kutlamaları, Türklerin atalarından kalmış olan öz bayramlarındandır.

Nartugan Bayramı, Türk Cumhuriyetleri'nde ve Rusya'da yaşayan Orta Asya Şaman Türk halkları olan: Tuva, Çuvaş, Hakas, Yakut, Başkurt, Karaçay, Balkar, Özbek ve Nogay'larda kutlanmaktadır.

Ülkemizde sadece, Muğla'nın ilçesi Bodrum'un Gündoğan Mahallesi'nde 'Nartugan Bayramı' şenlikleri yapılmaktadır. Geçen hafta 7. Nartugan Bayramı etkinlikleri kapsamında; yakılan ateş etrafında şaman dansları, Eski Türk çalgıları ve ezgileri eşliğinde şenlikler yapılmıştır. Eski Türk geleneği olan ve Noel Bayramı'nın temelini oluşturan,'Nartugan Bayramı'nı ortaya çıkaran 102 yaşındaki, Sümerolog Prof. Dr. Muazzez İlmiye Çığ'a, bu kültürü Bodrum- Gündoğan'da yaşatan ve emeği geçen herkese çok teşekkür ederim.

Türk Milleti'nin varlığını sağlayan, gelenek ve kültürel değerlerimize sahip çıkalım; sonsuza kadar yaşatalım.

Kaynaklar: Prof. Dr. Muazzez İlmiye Çığ

Osman Onuktav

Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500