Advert
Advert
Advert
İSTEDİĞİNİ YAPTIRMA SANATI: MANİPÜLASYON
Prof. Dr. Adnan ERKUŞ...

İSTEDİĞİNİ YAPTIRMA SANATI: MANİPÜLASYON

Bu içerik 1013 kez okundu.

                Manipülasyon (değişilmeme), bir kişinin veya bir gücün kontrolünde, bir şeyler üzerinde bilinçli bir şekilde bazı değişimler yaparak birey ya da bireyler üzerinde istenen sonuca ulaşmak, yönlendirmek olarak tanımlanabilen bir yabancı terimdir. Manipülasyon, bilimsel çalışmalarda neden-sonuç ilişkilerini gözleyebilmek amacıyla kullanılan deneysel bir işlemdir. Örneğin, hakaret etmenin bireylerin saldırganlıkları üzerindeki etkisini basitçe incelemek istersek, başka yolları da olmasına karşın en azından, birbirine denk iki gruptan birine hakaret edilir (manipülasyon), diğerine edilmez ve sonra bu kişilerin tepkileri ölçülür, hakarete uğrayan grubun saldırganlık davranışları artıyorsa, hakaret saldırganlığı artırma yönünde işe yarıyor demektir! Manipülasyon, komplo teorilerinden siyasilerin takıyyelerine ve mahalle-işyeri ilişkilerinden kişisel ilişkilere kadar çok geniş bir yelpazede günlük yaşantımıza da girmiştir.

                Manipülasyon yapmak için, ama akademik ama yaşantı olarak, öncelikle öğrenme ilkelerinden haberdar olmak gerekir. Refleksif öğrenmede çevresel etkilere tepki verme sürecinde omurilik, ilkel beyincik ve amigdala yeterli iken, daha üst öğrenmelerde işin içine düşünme ve karar verme süreçlerinin yer aldığı beyin kabuğu girer. Bu bakımdan, özellikle üst düzey düşünme becerileri gelişmemiş canlılarda manipülasyonlara yatkınlığın daha fazla olduğu söylenebilir. Mahalle arası kavgalarda, örneğin manipülasyon ustası Fatma Hanım, Fevziye ve Remziye Hanımların arasını açmak istesin ve bunlardan birisine (Fevziye) diğerinin (Remziye) onun hakkında çok kötü şeyler söylediğini “şırınga” etmiş (manipülasyon) olsun. Bu durumda Fevziye hiç düşünmeden ve sorgulamadan Remziye ile kavga etmeye gidebilir veya bu sözlerin doğru olup olmadığını, Fatma’nın Remziye’yi kendisine niye kötülediğini araştırmaya başlayabilir. Birinci durumda manipülasyon amacına ulaşmış, Fevziye bu provokasyona kapılıp Remziye’ye çoktan saldırmış olur; ikincisinde ise söylenenlerin gerçek olmadığı açığa çıkartılmış ve tam tersine Fatma’nın oyunu bozulmuş olur. Öyleyse, “kötü niyetli” kişiler veya güçler için, istenildiği gibi yön verebilmek amacıyla insanların cahil kalması (sorgulamayan, okumayan, araştırmayan) istenen bir durum olur.

                Hitler, diktatörlüğünü sağlamlaştırmak için 1933 yılında parlamento binasını (Reichstag) bizzat kendisi yaktırmış, ama olayı komünistlerin üzerine atmış (hatta böyle birisini ‘bulmuş’), sıradan halk Reichstag’ın yakılması karşısında “beklenen yönde” tepki göstermiş ve bu sayede kendisine engel olacak tüm komünist ve solcuları kısa sürede temizlemenin zeminini hazırlamıştır. Dünyada, yönetim erkini elinde bulunduranların manipülatif davranışlarına örnekler o kadar çoktur ki… “Öbür ülkeden kendi topraklarımıza üç beş roket atarız savaşa bahane yaratıveririz” anlayışına az rastlanmamaktadır.

                Bizim ülkemizde de 1970’lerde İstanbul’da şehir hatları vapurunun yakılması, 1978’de K. Maraş katliamının başlangıcında “solcular cami yaktı” yalanıyla dindar halkın sokağa dökülmesi vb pek çok örnek yaşanmıştır.

                Özellikle, ülke yönetiminde dibe vuran iktidarların pek çoğunun ya terör ya da bir dış savaş tehdidi yaratarak iktidarlarını sürdürdüğüne tarih boyunca çok tanık olunmuştur. Çoğu durumda, bu tür manipülasyonlardan iktidarın görünen yüzünün bile haberi olmayabilir; var olan iktidarın sürmesinin çıkarlarına olan yakın veya uzak çevreden bazıları veya derin yapılanmalar da bu manipülasyonları yapıyor olabilir. Son ABD seçimi döneminde, Trump’ın rakipleri aleyhinde basına bilgi sızdıranların Rus bilgisayar korsanları (veya istihbaratı) olduğu geniş kabul görmektedir.

                Elbette, zamanlaması uygun her olay için manipülasyon aramak da doğru olmayabilir, bazen çevresel-kendiliğinden gelişen bazı olaylar da istenilen sonuca hizmet edebilir. Üstelik, aşırı manipülasyon arayışı paranoya ile komplo teorilerine de zemin hazırlar; ancak, manipülasyonlar da seyrek yapılıyor değildir. Manipülasyon yapıldığı çoğu kez ne yazık ki “atı alanın Üsküdar’ı geçmesi”nden sonra anlaşılmaktadır. Hele hele amip gibi tepki veren cahillerin bol olduğu yerlerde… Arap “Baharı”, “Saddam’ın kitle imha silahları” vb olayda kimin fail olduğu bugün çok iyi bilinmektedir; ama iş işten geçmiş, milyonlarca insan ölmüş veya yurtlarından olmuştur.  O nedenle, herhangi bir beklenmeyen/şaşırtıcı olaydan sonra kişilerin söylemlerine takılmadan, dikkatle inceleyin, bu olaydan en çok kim yarar sağlıyorsa, o şaşırtıcı olayın faili büyük olasılıkla odur…

                Okumak, araştırmak, düşünmek ve beyin kabuğunu çalıştırmak dileğiyle…

Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
Adnan Erkuş     2017-11-21 Manipülasyon (parantez içi), otomatik düzeltmeden dolayı yanlış çıkmış. "Değişimleme" olacak...